Astım: Belirtileri, Tetikleyiciler, İnhaler Kullanımı ve Atak Yönetimi

Bu yazıda

1. Belirtileri
2. Tetikleyiciler
3. Tanı
4. Tedavi: Koruyucu ve rahatlatıcı ilaçlar
5. Doğru inhaler kullanımı
6. Atak yönetimi

Astım, hava yollarında kronik iltihap ve aşırı duyarlılık sonucu hava yollarının dönem dönem daralmasıyla seyreden bir hastalıktır. Çocuklarda en sık görülen kronik hastalıklardandır; ancak her yaşta başlayabilir. Doğru tedavi ile astım hastalarının büyük çoğunluğu kısıtlama olmadan normal bir yaşam sürebilir.

Belirtileri

• Nefes alıp verirken hışıltı veya ıslık sesi
• Nefes darlığı
• Göğüste sıkışma hissi
• Özellikle gece ve sabaha karşı artan kuru öksürük
• Egzersiz, soğuk hava veya gülme ile tetiklenen öksürük ve nefes darlığı

Belirtiler gelip geçici olabilir; aynı kişide farklı zamanlarda farklı şiddette görülebilir.

Tetikleyiciler

• Soğuk algınlığı ve grip gibi solunum yolu enfeksiyonları
• Ev tozu akarı, polen, küf, hayvan tüyü
• Sigara dumanı (pasif içicilik dahil), hava kirliliği, keskin kokular
• Soğuk ve kuru hava
• Egzersiz
• Stres ve yoğun duygular
• Bazı ilaçlar (bazı ağrı kesiciler ve tansiyon ilaçları)
• Reflü

Tanı

Tanıda belirtilerin özellikleri ve solunum fonksiyon testi (spirometri) kullanılır. İlaç sonrası solunum değerlerinde düzelme görülmesi astımı destekler. Alerjik tetikleyiciler için alerji testleri yapılabilir.

Tedavi: Koruyucu ve rahatlatıcı ilaçlar

• Koruyucu (kontrol edici) ilaçlar: Hava yollarındaki iltihabı azaltır. Çoğunlukla inhaler kortizon içerir ve şikâyet olmasa bile hekim önerdiği sürece düzenli kullanılmalıdır.
• Rahatlatıcı (kurtarıcı) ilaçlar: Daralmış hava yollarını hızla açar; atak sırasında kullanılır.

Kurtarıcı ilaca sık ihtiyaç duyulması, astımın kontrol altında olmadığının işaretidir; bu durumda hekiminizle tedaviyi gözden geçirin.

Doğru inhaler kullanımı

İnhalerin yanlış kullanılması tedavinin başarısız olmasının en sık nedenlerinden biridir. İlacınızı ilk kez kullanırken hekiminizden veya eczacınızdan tekniği göstermesini isteyin ve kontrollerinizde tekniğinizi kontrol ettirin. Çocuklarda ve bazı yetişkinlerde inhalerle birlikte hazne (spacer) kullanılması ilacın akciğere ulaşmasını kolaylaştırır. Kortizonlu inhalerden sonra ağzınızı çalkalamak ağızda mantar enfeksiyonu riskini azaltır.

Atak yönetimi

Hekiminizle birlikte yazılı bir astım eylem planı hazırlayın: hangi belirtilerde hangi ilacı ne kadar kullanacağınız ve ne zaman acile gideceğiniz bu planda yer almalıdır. Kurtarıcı ilaca rağmen nefes darlığı geçmiyorsa, konuşmakta zorlanıyorsanız, dudaklar ve tırnaklar morarıyorsa veya göğüs kafesi her nefeste içe çekiliyorsa hemen 112'yi arayın.

Hangi bölüme başvurabilirsiniz?

Bu konuda başvurabileceğiniz bölümler ve sistemimizdeki uzman sayıları. Şehrinize göre uzman bulmak için bölüme tıklayın.

Göğüs Hastalıkları1.479 uzman Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları4.564 uzman

Şikâyetime göre şehrimde uzman bul

Sık sorulan sorular

Astım tamamen geçer mi?

Astımın kalıcı bir tedavisi yoktur; ancak bazı çocuklarda yaşla belirtiler azalabilir. Düzenli tedaviyle astım iyi kontrol altına alınabilir.

Astımlı kişiler spor yapabilir mi?

Evet. Astım iyi kontrol altındaysa spor yapmak teşvik edilir. Egzersizle tetiklenen astımda hekimin önerdiği şekilde egzersiz öncesi ilaç kullanılabilir.