Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon): Belirtileri, Nedenleri ve Kontrol Yolları
Yüksek tansiyon çoğu zaman belirti vermez ama kalp, böbrek ve beyin için risk oluşturur. Normal değerler, ölçüm yöntemi, nedenleri ve kontrol yolları.

Bu yazıda
Yüksek tansiyon (hipertansiyon), damar duvarına uygulanan kan basıncının sürekli olarak normalden yüksek seyretmesidir. Sinsi seyirlidir: çoğu kişi yıllarca hiçbir şikâyet yaşamadan hipertansiyonla yaşar ve durumu ancak rutin bir ölçümde fark eder. Kontrolsüz yüksek tansiyon zamanla kalp krizi, inme, böbrek yetmezliği ve görme kaybı riskini artırır.
Tansiyon değerleri nasıl yorumlanır?
Tansiyon iki sayıyla ifade edilir: büyük (sistolik) değer kalbin kasıldığı andaki basıncı, küçük (diastolik) değer ise kalbin gevşediği andaki basıncı gösterir. Genel olarak 120/80 mmHg'nin altındaki değerler normal kabul edilir. Farklı günlerde yapılan ölçümlerde değerlerin tekrar tekrar 140/90 mmHg ve üzerinde çıkması hipertansiyon açısından değerlendirme gerektirir. Kesin tanı ve hedef değerler kişinin yaşı ve diğer hastalıkları dikkate alınarak hekim tarafından belirlenir.
Belirtileri nelerdir?
Hipertansiyon çoğunlukla belirti vermez. Değerler çok yükseldiğinde şu şikâyetler görülebilir:
- Ense ve baş ağrısı, özellikle sabahları
- Baş dönmesi, kulak çınlaması
- Burun kanaması
- Görme bulanıklığı, yüzde kızarma
- Çarpıntı ve yorgunluk
Nedenleri ve risk faktörleri
Hastaların büyük bölümünde tek bir neden bulunmaz; buna birincil (esansiyel) hipertansiyon denir. Aile öyküsü, ileri yaş, fazla kilo, fazla tuz tüketimi, hareketsizlik, sigara, aşırı alkol ve stres riski artırır. Daha az sıklıkla böbrek hastalıkları, hormonal bozukluklar, uyku apnesi veya bazı ilaçlar tansiyonu yükseltebilir; buna ikincil hipertansiyon denir.
Evde doğru ölçüm nasıl yapılır?
- Ölçümden önce 5 dakika oturarak dinlenin; son 30 dakikada sigara, kahve ve egzersizden kaçının.
- Sırtınız desteklenmiş, ayaklarınız yere basar ve kolunuz kalp hizasında olsun.
- Koldan ölçen, onaylı bir cihaz ve kolunuza uygun manşon kullanın.
- Bir dakika arayla iki ölçüm yapıp sonuçları tarihleriyle not edin ve hekiminize gösterin.
Tedavi ve kontrol
Tedavinin temeli yaşam tarzı değişiklikleridir: tuzu azaltmak, sebze-meyve ağırlıklı beslenmek, kilo vermek, haftanın çoğu günü tempolu yürüyüş yapmak, sigarayı bırakmak ve alkolü sınırlamak tansiyonu belirgin şekilde düşürebilir. Bu önlemler yeterli olmazsa hekim ilaç tedavisi başlatabilir. Tansiyon ilaçları, değerler normale dönse bile hekime danışmadan bırakılmamalıdır.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Evde ölçtüğünüz değerler tekrar tekrar yüksek çıkıyorsa iç hastalıkları, kardiyoloji veya aile hekiminize başvurun. Çok yüksek tansiyonla birlikte şiddetli baş ağrısı, göğüs ağrısı, nefes darlığı, konuşma bozukluğu veya görme kaybı varsa beklemeden 112'yi arayın.
Hangi bölüme başvurabilirsiniz?
Bu konuda başvurabileceğiniz bölümler ve sistemimizdeki uzman sayıları. Şehrinize göre uzman bulmak için bölüme tıklayın.
Şikâyetime göre şehrimde uzman bulSık sorulan sorular
Tansiyon ilaçlarını ömür boyu kullanmak gerekir mi?
Bu kişiye göre değişir. Bazı kişilerde kilo verme ve yaşam tarzı değişiklikleriyle ilaç ihtiyacı azalabilir; ancak ilacın azaltılması ya da bırakılması mutlaka hekim kontrolünde yapılmalıdır.
Tuz tüketimini nasıl azaltabilirim?
Yemeğe sofrada tuz eklememek, hazır gıda, turşu, salamura, cips ve işlenmiş et ürünlerini sınırlamak ve etiketlerdeki sodyum miktarına bakmak etkili yollardır. Baharat ve limon tuzun yerini tutabilir.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Kalp ve DamarKalp Krizi Belirtileri: İlk Dakikalarda Ne Yapmalı? 2 dk okuma
Kalp ve DamarDüşük Tansiyon (Hipotansiyon): Belirtileri ve Ne Yapmalı? 2 dk okuma
Kalp ve DamarKolesterol Yüksekliği: LDL, HDL Ne Demek? Nasıl Düşürülür? 2 dk okuma
Kalp ve DamarVaris Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Seçenekleri 2 dk okuma