Ürtiker (Kurdeşen): Nedenleri, Tedavisi ve Ne Zaman Acil Olur?

Bu yazıda

1. Akut ve kronik ürtiker
2. Sık görülen tetikleyiciler
3. Tedavi
4. Günlük öneriler
5. Ne zaman acil başvurmalı?
6. Hangi bölüme başvurulmalı?

Ürtiker (kurdeşen), ciltte aniden ortaya çıkan, şiddetli kaşıntılı, kırmızı veya açık renkli kabarıklıklardır. Kabarıklıklar genellikle 24 saat içinde iz bırakmadan kaybolur ancak vücudun farklı yerlerinde yenileri çıkabilir. Bazen dudaklarda, göz kapaklarında veya yüzde şişlik (anjiyoödem) eşlik edebilir.

Akut ve kronik ürtiker

• Akut ürtiker: Altı haftadan kısa sürer. Sıklıkla viral enfeksiyonlar, ilaçlar, besinler veya böcek sokmaları ile tetiklenir. Çoğu zaman nedeni belirlenemeden kendiliğinden geçer.
• Kronik ürtiker: Haftanın çoğu günü, altı haftadan uzun süren ürtikerdir. Çoğunlukla belirli bir dış nedene bağlı değildir; bağışıklık sistemiyle ilgili mekanizmalar rol oynar. Aylarca hatta yıllarca sürebilir ancak sonunda genellikle düzelir.

Sık görülen tetikleyiciler

• Enfeksiyonlar (özellikle çocuklarda viral enfeksiyonlar)
• İlaçlar: Bazı antibiyotikler, ağrı kesiciler
• Besinler: Yer fıstığı, kuruyemişler, deniz ürünleri, yumurta, süt
• Arı ve böcek sokmaları
• Fiziksel tetikleyiciler: Basınç, sıcak, soğuk, terleme, güneş, cildi kaşımak
• Stres

Tedavi

• Bilinen tetikleyicilerden uzak durmak
• Antihistaminik ilaçlar tedavinin temelidir. Kronik ürtikerde düzenli kullanım gerekebilir; doz ve süre hekim tarafından belirlenir.
• Şiddetli ataklarda kısa süreli başka ilaçlar kullanılabilir.
• Antihistaminiklere yanıt vermeyen kronik ürtikerde biyolojik tedaviler seçenek olabilir.

Günlük öneriler

• Sıcak duştan, sıkı giysilerden ve cildi kaşımaktan kaçının.
• Soğuk kompres kaşıntıyı hafifletebilir.
• Hangi durumlarda ürtikerin ortaya çıktığını not edin; tetikleyicileri bulmanıza yardımcı olur.
• Ağrı kesicilerin şikâyetlerinizi artırıp artırmadığını hekiminizle değerlendirin.

Ne zaman acil başvurmalı?

Ürtikerle birlikte aşağıdaki belirtiler ciddi bir alerjik reaksiyon (anafilaksi) işareti olabilir ve hemen 112'nin aranmasını gerektirir:

• Nefes almada güçlük, hırıltı
• Dil, boğaz veya dudaklarda hızla artan şişlik, yutkunmada güçlük
• Ses kısıklığı
• Baş dönmesi, bayılma hissi, tansiyon düşüklüğü
• Kusma, şiddetli karın ağrısı

Daha önce ciddi alerjik reaksiyon geçirmiş kişilerin hekimleriyle acil durum planı yapması ve gerekirse adrenalin oto-enjektörü taşıması önerilir.

Hangi bölüme başvurulmalı?

Tekrarlayan veya altı haftadan uzun süren ürtikerde dermatoloji veya alerji-immünoloji uzmanına başvurun. Hekim, gerekirse bazı kan testleri isteyebilir.

Hangi bölüme başvurabilirsiniz?

Bu konuda başvurabileceğiniz bölümler ve sistemimizdeki uzman sayıları. Şehrinize göre uzman bulmak için bölüme tıklayın.

Dermatoloji1.556 uzman Dahiliye - İç Hastalıkları5.521 uzman

Şikâyetime göre şehrimde uzman bul

Sık sorulan sorular

Ürtiker bulaşıcı mıdır?

Hayır. Ürtiker bulaşıcı değildir; ancak ürtikere yol açan bazı viral enfeksiyonlar bulaşabilir.

Kronik ürtikerde alerji testi gerekir mi?

Kronik ürtikerin çoğu alerjiye bağlı olmadığından geniş alerji testleri genellikle gerekmez. Hekim öyküye göre hangi testlerin gerekli olduğuna karar verir.