Ben Kontrolü ve Cilt Kanseri: ABCDE Kuralı ve Güneşten Korunma

Bu yazıda

1. ABCDE kuralı
2. Diğer cilt kanseri belirtileri
3. Risk faktörleri
4. Kendi kendine cilt muayenesi
5. Güneşten korunma
6. Ne zaman başvurmalı?

Benler, ciltteki pigment hücrelerinin kümelenmesiyle oluşan ve çoğunlukla zararsız olan lezyonlardır. Ancak bazı benler zamanla değişerek cilt kanserinin en ciddi türü olan melanoma dönüşebilir ya da melanom yeni bir ben gibi ortaya çıkabilir. Erken fark edilen melanom ve diğer cilt kanserleri büyük oranda tedavi edilebilir.

ABCDE kuralı

Benlerinizi incelerken şu özelliklere dikkat edin:

• A (Asimetri): Benin iki yarısı birbirine benzemiyor.
• B (Sınır): Kenarları düzensiz, girintili çıkıntılı veya bulanık.
• C (Renk): Aynı ben içinde kahverengi, siyah, kırmızı, beyaz veya mavi gibi farklı renkler var.
• D (Çap): 6 milimetreden büyük (kalem silgisinden büyük).
• E (Evrim/Değişim): Boyutunda, renginde, şeklinde değişiklik oluyor ya da kaşıntı, kanama, kabuklanma gibi yeni belirtiler başladı.

Ayrıca vücudunuzdaki diğer benlerden belirgin şekilde farklı görünen "çirkin ördek yavrusu" ben de değerlendirilmelidir.

Diğer cilt kanseri belirtileri

• İyileşmeyen veya tekrar tekrar kanayan yara
• Parlak, inci gibi, üzerinde damarlar görülen kabarıklık
• Pullu, kabuklu, sertleşmiş kırmızı alanlar
• Tırnak altında nedeni bilinmeyen koyu çizgi

Risk faktörleri

• Açık ten, sarı veya kızıl saç, açık renkli gözler, kolay yanan cilt
• Çocukluk çağında geçirilmiş güneş yanıkları
• Solaryum kullanımı
• Vücutta çok sayıda ben (50'den fazla) veya düzensiz görünümlü benler
• Ailede melanom öyküsü
• Uzun süre güneş altında çalışma
• Bağışıklık sistemini baskılayan tedaviler

Kendi kendine cilt muayenesi

Ayda bir, iyi aydınlatılmış bir ortamda boy aynası ve el aynası kullanarak tüm vücudunuzu inceleyin. Sırt, saçlı deri, ayak tabanları, parmak araları ve tırnaklar gibi gözden kaçabilecek bölgeleri unutmayın; yardım için bir yakınınızdan destek alabilirsiniz. Benlerinizin fotoğraflarını çekmek değişiklikleri takip etmeyi kolaylaştırır.

Güneşten korunma

• Güneşin en yoğun olduğu saatlerde (yaklaşık 11.00–16.00) gölgede kalın.
• En az SPF 30 koruma faktörlü, geniş spektrumlu güneş koruyucuyu dışarı çıkmadan 20–30 dakika önce sürün; iki saatte bir ve yüzme ya da terleme sonrasında yenileyin.
• Geniş kenarlı şapka, UV korumalı güneş gözlüğü ve uzun kollu giysiler kullanın.
• Solaryumdan kaçının.
• Bebekleri doğrudan güneş ışığından koruyun.

Ne zaman başvurmalı?

ABCDE özelliklerinden biri olan, yeni ortaya çıkan veya değişen benlerde dermatoloji uzmanına başvurun. Dermatoskopi adı verilen ağrısız bir yöntemle benler büyütülerek incelenir; şüpheli lezyonlar çıkarılarak patolojik incelemeye gönderilir.

Hangi bölüme başvurabilirsiniz?

Bu konuda başvurabileceğiniz bölümler ve sistemimizdeki uzman sayıları. Şehrinize göre uzman bulmak için bölüme tıklayın.

Dermatoloji1.556 uzman Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi1.043 uzman

Şikâyetime göre şehrimde uzman bul

Sık sorulan sorular

Benlerin aldırılması kansere yol açar mı?

Hayır. Uygun şekilde ve tamamen çıkarılan benler kansere yol açmaz. Şüpheli benlerin çıkarılıp incelenmesi erken tanı için önemlidir.

Koyu tenli kişilerde cilt kanseri görülür mü?

Daha seyrek olsa da görülür. Koyu tenli kişilerde melanom özellikle ayak tabanı, avuç içi ve tırnak altında ortaya çıkabilir.