Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB): Takıntılar, Zorlantılar ve Tedavi

Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), kişinin istemediği halde zihnine tekrar tekrar gelen rahatsız edici düşünceler (obsesyonlar) ve bu düşüncelerin yarattığı sıkıntıyı azaltmak için yapmak zorunda hissettiği tekrarlayıcı davranışlarla (kompulsiyonlar) seyreden bir rahatsızlıktır. Kişi çoğu zaman bu düşünce ve davranışların aşırı olduğunu bilir ama durduramaz.

Sık görülen obsesyonlar

• Mikrop kapma, kirlenme korkusu
• Kapı, ocak veya elektrikli aletlerin açık kalmasıyla ilgili şüpheler
• Sevdiklerine zarar verme korkusu veya istenmeyen saldırgan düşünceler
• Simetri, düzen ve "tam olma" ihtiyacı
• Dini veya ahlaki konularda kişiyi rahatsız eden düşünceler

Sık görülen kompulsiyonlar

• Tekrar tekrar el yıkama, temizlik yapma
• Kapı, ocak veya kilitleri defalarca kontrol etme
• Sayma, belirli sayıda tekrar etme
• Eşyaları belirli bir düzende dizme
• Sürekli onay ve güvence isteme

Ne zaman sorun olur?

Hepimiz zaman zaman kapıyı kilitleyip kilitlemediğimizi kontrol edebiliriz. Ancak bu düşünce ve davranışlar günde bir saatten fazla zaman alıyor, belirgin sıkıntı yaratıyor ya da iş, okul ve ilişkileri olumsuz etkiliyorsa OKB açısından değerlendirme gerekir.

Nedenleri

Genetik yatkınlık, beyindeki bazı devrelerin işleyişindeki farklılıklar ve öğrenilmiş düşünce kalıpları rol oynar. Belirtiler sıklıkla çocukluk, ergenlik veya genç erişkinlikte başlar; stresli dönemlerde artabilir.

Tedavi

• Maruz bırakma ve tepki önleme yöntemini içeren bilişsel davranışçı terapi, OKB'de etkinliği kanıtlanmış en önemli tedavidir.
• Psikiyatri uzmanı gerekli gördüğünde ilaç tedavisi önerebilir; bazı ilaçlar OKB belirtilerini belirgin şekilde azaltır.
• Ailenin, kişinin kompulsiyonlarına katılmaması ve güvence vermeyi azaltması tedaviye destek olur; bu konuda aile de bilgilendirilmelidir.

Hangi bölüme başvurulmalı?

Takıntılı düşünceler ve tekrarlayan davranışlar yaşamınızı etkiliyorsa psikiyatri uzmanına başvurun; terapi için psikolog ve klinik psikologlardan destek alabilirsiniz. Çocuk ve ergenlerde çocuk ve ergen psikiyatrisi bölümü uygundur.

Yayın sorumlusu

Ali Özcan | Bilgisayar Mühendisi

dryorum.com.tr'nin kurucusu ve yayın sorumlusu. Sağlık Rehberi yazıları, güvenilir kaynaklar esas alınarak editör ekibimizce hazırlanır; tıbbi tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez.