Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB): Çocuklarda ve Yetişkinlerde
Dikkatini sürdürmekte zorlanma, yerinde duramama ve dürtüsellik DEHB belirtisi olabilir. Çocuklarda ve yetişkinlerde belirtiler, tanı süreci ve tedavi seçenekleri.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), dikkat, hareketlilik ve dürtü kontrolünü etkileyen, beyin gelişimiyle ilişkili bir durumdur. Çocukluk çağında başlar; belirtilerin bir kısmı yetişkinlikte de sürebilir. DEHB tembellik, kötü terbiye ya da zekâ geriliği değildir.
Belirtileri
Dikkat eksikliği:
- Dikkatini uzun süre sürdürmekte zorlanma, dikkatsizce hatalar yapma
- Konuşulanı dinlemiyormuş gibi görünme
- Görevleri tamamlayamama, eşyalarını sık kaybetme
- Unutkanlık, plan yapmakta ve düzen kurmakta güçlük
Hiperaktivite ve dürtüsellik:
- Yerinde duramama, sürekli kıpırdanma
- Sınıfta veya oturması gereken yerlerde kalkıp dolaşma
- Aşırı konuşma, başkalarının sözünü kesme
- Sırasını beklemekte zorlanma, düşünmeden hareket etme
Bazı çocuklarda yalnızca dikkat eksikliği ön plandadır; bu çocuklar "hayalci" olarak algılanıp gözden kaçabilir.
Yetişkinlerde DEHB
Yetişkinlerde hiperaktivite genellikle iç huzursuzluğa dönüşür. Erteleme, zaman yönetiminde güçlük, işleri yarım bırakma, dağınıklık, dürtüsel kararlar ve ilişkilerde sorunlar görülebilir.
Tanı nasıl konur?
Tanı, çocuk ve ergen psikiyatrisi veya psikiyatri uzmanı tarafından ayrıntılı görüşme, gelişim öyküsü, aileden ve öğretmenden alınan bilgiler ve gerektiğinde ölçeklerle konur. Belirtilerin birden fazla ortamda (ev, okul, iş) ve en az altı aydır sürmesi beklenir. İşitme ve görme sorunları, uyku bozuklukları, öğrenme güçlükleri ve kaygı gibi durumlar da değerlendirilir.
Tedavi
- Aileye ve öğretmenlere yönelik eğitim ve davranışsal yöntemler
- Bilişsel davranışçı terapi ve beceri eğitimleri
- Gerekli görüldüğünde hekim kontrolünde ilaç tedavisi
- Okulda sınıf içi düzenlemeler ve destek
Ailelere öneriler
Günlük rutinleri sabit tutun, görevleri küçük adımlara bölün, olumlu davranışları hemen ödüllendirin, ekran süresini sınırlayın ve çocuğun düzenli uyumasına özen gösterin. Öfkeli ve aşağılayıcı tepkiler sorunu artırabilir.
Hangi bölüme başvurabilirsiniz?
Bu konuda başvurabileceğiniz bölümler ve sistemimizdeki uzman sayıları. Şehrinize göre uzman bulmak için bölüme tıklayın.
Sık sorulan sorular
DEHB büyüyünce geçer mi?
Bazı çocuklarda belirtiler yaşla azalır; ancak önemli bir kısmında belirtiler farklı biçimlerde yetişkinlikte de sürer. Erken destek, okul ve sosyal yaşamdaki sorunları azaltır.
Şeker ve katkı maddeleri DEHB'ye neden olur mu?
Şekerin DEHB'ye neden olduğu kanıtlanmamıştır. Yine de dengeli beslenme, düzenli uyku ve fiziksel aktivite tüm çocukların dikkatine olumlu katkı sağlar.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Ruh SağlığıUykusuzluk (İnsomnia): Nedenleri ve İlaçsız Uyku Önerileri 2 dk okuma
Ruh SağlığıPanik Atak: Belirtileri, Atak Anında Ne Yapmalı ve Tedavisi 2 dk okuma
Ruh SağlığıDepresyon Belirtileri: Hüzünden Farkı Nedir, Ne Zaman Yardım Almalı? 2 dk okuma
Ruh SağlığıTükenmişlik Sendromu (Burnout): Belirtileri ve Toparlanma Yolları 2 dk okuma