Check-up: Yaşa Göre Hangi Tarama ve Testler Önerilir?
Sağlıklı görünen kişilerde hangi taramalar yapılmalı? Tansiyon, kan şekeri, kolesterol, kanser taramaları ve yaşa göre öneriler; ücretsiz taramalar ve gereksiz testlerden kaçınma.
Bu yazıda
Check-up, şikâyeti olmayan kişilerde hastalıkları erken dönemde yakalamak ve risk faktörlerini belirlemek için yapılan değerlendirmedir. İyi bir check-up, uzun bir test listesinden çok kişinin yaşına, cinsiyetine, aile öyküsüne ve yaşam tarzına göre seçilmiş, kanıta dayalı taramalardan oluşur. Gereksiz testler yanlış alarmlara ve gereksiz işlemlere yol açabilir.
Tüm yetişkinler için
- Tansiyon ölçümü: Düzenli aralıklarla
- Boy, kilo ve bel çevresi ölçümü
- Kan şekeri (açlık şekeri veya HbA1c): Özellikle 40 yaş sonrası ve fazla kilo, ailede diyabet gibi risk taşıyanlarda daha erken
- Kolesterol (lipit profili): Hekimin önerdiği aralıklarla
- Sigara, alkol, beslenme ve fiziksel aktivite değerlendirmesi
- Aşı durumunun gözden geçirilmesi
- Ruh sağlığı ve uyku değerlendirmesi
Kanser taramaları (Türkiye ulusal programı)
- Meme kanseri: 40–69 yaş arası kadınlara iki yılda bir mamografi
- Rahim ağzı kanseri: 30–65 yaş arası kadınlara beş yılda bir HPV ve smear testi
- Kalın bağırsak kanseri: 50–70 yaş arası kadın ve erkeklere iki yılda bir dışkıda gizli kan testi ve on yılda bir kolonoskopi
Bu taramalar Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezlerinde (KETEM) ve aile hekimliklerinde ücretsiz yapılmaktadır. Ailesinde kanser öyküsü olanlarda taramaya daha erken başlanması gerekebilir; bunu hekiminizle planlayın.
Yaşa ve duruma göre ek değerlendirmeler
- Kemik yoğunluğu: 65 yaş üzeri kadınlar ve risk taşıyan kişilerde
- Göz muayenesi: 40 yaşından sonra glokom ve diğer göz hastalıkları açısından; diyabetlilerde düzenli
- Diş muayenesi: Her yaşta düzenli olarak
- Prostat kanseri taraması: 50 yaş civarından itibaren erkeklerin hekimleriyle fayda ve riskleri konuşarak karar vermesi önerilir.
- Hepatit B ve C taraması: Risk taşıyanlarda veya hekimin önerisiyle
- Akciğer kanseri taraması: Uzun süreli ağır sigara içicilerinde hekim değerlendirmesiyle
Gereksiz testlerden kaçının
Şikâyeti ve risk faktörü olmayan kişilerde her yıl rutin tüm vücut tomografisi, geniş tümör belirteci panelleri veya gereksiz görüntülemeler önerilmez. Bu testler yanlış pozitif sonuçlar, gereksiz radyasyon ve kaygıya yol açabilir.
Nereden başlamalı?
Aile hekiminiz, size uygun taramaları planlamak için en doğru başlangıç noktasıdır. Ailenizde erken yaşta kalp hastalığı, kanser veya diyabet öyküsü varsa bunları hekiminizle paylaşın.
Hangi bölüme başvurabilirsiniz?
Bu konuda başvurabileceğiniz bölümler ve sistemimizdeki uzman sayıları. Şehrinize göre uzman bulmak için bölüme tıklayın.
Şikâyetime göre şehrimde uzman bulSık sorulan sorular
Check-up her yıl yapılmalı mı?
Testlerin sıklığı kişiye göre değişir. Bazı testler yılda bir, bazıları birkaç yılda bir yeterlidir; hekiminiz size uygun planı belirler.
Check-up'ta tümör belirteçlerine bakılmalı mı?
Belirti olmayan kişilerde tümör belirteçlerinin tarama amacıyla rutin kullanımı önerilmez; yanlış yönlendirici sonuçlar verebilir.
dryorum.com.tr'nin kurucusu ve yayın sorumlusu. Sağlık Rehberi yazıları, güvenilir kaynaklar esas alınarak editör ekibimizce hazırlanır; tıbbi tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez.
